Geçen hafta, yolun ve hayatın virajlarında panikle gidona asılmak yerine onu gevşek bırakmanın, soğukkanlılıkla kendi dengenizi korumanın öneminden bahsetmiştim. Bu pazar, konumuz Hedefe Kilitlenme. Yine o virajların tam ortasındayız ama bu sefer bir çukur var ve en büyük korkumuzla yüzleşiyoruz. Eğitim alsak bile bizi en zayıf yerimizden vurmaya çalışan panik butonuna odaklanmak istiyorum.

Motosiklet kullananlar bu terimi çok iyi bilir. Saatte 90-100 kilometre hızla virajı dönerken yolun ortasında aniden bir mıcır, bir taş veya kaçmanız gereken derin bir çukur gördüyseniz, beyniniz onu büyük bir tehdit olarak algılar. Gözleriniz o taşa kilitlenir. İçinizden “oraya gitme, oraya bakma” dersiniz ama bakışınızı o tehlikeden kurtaramazsınız.Çünkü değişmeyen bir kural vardır: “Motosikletiniz, baktığınız yere gider.” Siz çukurdan kaçmaya çalışırken, gözleriniz çukura kilitlendiği için elleriniz gidonu o çukura doğru kırar. Kendi ellerinizle, kaçmaya çalıştığınız o tehlikenin tam ortasına sürersiniz. İki tekerin ruhuna aykırı sürerseniz kendinizi tehlikenin tam ortasında bulursunuz.

Kurtuluşun tek bir yolu var: Bakışınızı virajın çıkışına, yani gitmek istediğiniz yere çevirmek, “özgürlüğe” çevirmek.

Yine bir pazartesi olacak, kaskı dolaba kaldırmanın zamanı gelecek. Kaskı yerine koyarken kurumsal hayatı düşünüyorum. Sanırım orada da bir “kilitlenme” sendromu yaşıyoruz.

• Krizin Kendisine Kilitlenmek: Bütçe açığı çıktığında ya da işler sarpa sardığında liderler ne yapar? Toplantı üstüne toplantı. Raporlar hazırlanır, krizin büyüklüğü konuşulur. Tıpkı virajdaki taşa kilitlenen acemi sürücü gibi, tüm şirket “problemin kendisine” kilitlenir. Çözüme, yani virajın çıkışına odaklanmak yerine sürekli çukura bakıp dururlar; çukura düşmek kaçınılmazdır artık.

• Bahane Üretmek: İki teker üstünde yollar hatayı affetmez. Bedelini mutlaka ödetir, bahaneler sizi kurtarmaz. Virajın çıkışını görecek vizyona sahip değilseniz varılacak yer çukurun tam ortası olacaktır.

Yollarda ve kurumsal hayatta dönemediğiniz virajın, çözemediğiniz sorunların sorumluluğunu başkalarına yükleyemezsiniz. Bilişim dünyasının bilinen bir kuralı vardır: “Çöp girerse çöp çıkar.” Girişi hatalı olan bir denklemin sonu hüsrandır.

Yukarıdaki fotoğrafa dikkatli bakın. Birçok devreden, veri yolundan ve parçadan oluşan karmaşık bir işlemci (CPU). İlk bakışta büyüleyici, değil mi? Ancak o karmaşık mimariden içeriye tek bir hatalı veri, bozuk bir sinyal gönderirseniz ne olur biliyor musunuz? Kilitlenir ve sistem çöker.

İster iki teker üstünde olun, ister karmaşık bir organizasyonun başında; tehlikeyi görün, hafife almayın ama asla ona kilitlenmeyin. Gözünüzü her zaman varmak istediğiniz yere, virajın çıkışına çevirin.

Hayat da, motor da sadece ve sadece baktığınız yere gider.

Bu hafta, işinizde veya hayatınızda sürekli gözünüzün takıldığı, sizi yoldan çıkarmaya çalışan o “çukur” hangisi? Bakışınızı oradan koparıp çıkışa çevirmeye hazır mısınız?

Bir sonraki virajda görüşmek üzere…

Hafta sonu kaskı takıp motoru çalıştırdığım an, kafadaki o gereksiz gürültü yerini motor sesine bırakıveriyor. Yola çıkıp yönümü Datça’ya ya da Gökova’nın virajlarına çevirdiğimde, hayat bir anda yavaşlıyor.

Yolda sürmenin iş hayatındaki kriz anlarıyla çok net bir benzerliği var aslında. Rutin zamanlarda bir sorun çıktığında uzun uzun düşünür, kararları erteleriz. Fakat iş krize bindiğinde durum değişir: Motorun üstünde keskin bir virajda giderken önünüze aniden bir mıcırlı yol ya da mazot sızıntısı çıktığında nasıl ki “bunu sonra düşünelim” diyemiyorsak, iş hayatındaki o kırılma anlarında da diyemeyiz. O saniyede, tecrübenizle doğru kararı vermek zorundasınızdır. İş hayatındaki beceri ve liyakat, işte o virajın tam ortasında, anında test edilir.

Yoldaki gerçek, virajı dönüp dönemediğin; çalışma hayatındaki gerçek ise krizi çözüp çözemediğindir.

Rüzgarı göğüsleyerek virajlarda akarken şunu düşünüyorum: Biz iş hayatında en basit süreçleri bile yönetmek için çoğu zaman her şeyi karmaşık hale getiriyoruz. Oysa trafikte de hayatta da her şey aslında basit: Sadece şeridine ve başkasının hakkına saygı duymaktan geçiyor. Ama sürekli dışarıdan birilerinin müdahalesi teoride düşündüklerinizi boşa çıkarıyor. İşte o yüzden, her türlü müdahaleye rağmen panikle gidona asılmak yerine, yoldan çıkmamak ve devrilmemek için gidonu olabildiğince gevşek bırakıp soğukkanlılıkla kendi dengenizi korumanız gerekiyor.

Hafta içi her şeyi kuruşu kuruşuna hesaplarken, pazar günü motoru yol kenarına çekip Gökova Körfezi’ne karşı içtiğiniz demli bir bardak çayın verdiği huzur, hiçbir Excel tablosuna sığmıyor.

Bu coğrafyada yaptığım bu kısa turların ardından pazartesi sabahı o masaya tekrar oturduğumda, zihnimi tamamen temizlemiş olarak işe başlıyorum. İşleri yine çözeceğiz, ama bu sefer o pazar rüzgarının verdiği sakinlikle…

Siz kendinizi en son ne zaman, nasıl sıfırladınız? Bir sonraki virajda buluşmak üzere.

Subscribe now

İnternet dünyasında uzun bir aradan sonra yepyeni bir sayfa açıyorum. Aradan geçen yıllarda hem web dünyası değişti hem de benim kariyer yolculuğum. Bugün bir sistem mühendisi kökenli olarak, son 10 yılımı özel bir şirkette Genel Müdürlük koltuğunda geçirdim.

Dönüp baktığımda fark ediyorum ki; yönettiğim yapılar sunuculardan insanlara ve şirketlere evrilse de yaptığım işin özü hiç değişmedi. Mühendislikte kurduğum optimizasyon mantığını, süreç yönetimini ve kriz senaryolarını, bir şirketi yönetirken ve ekipleri koordine ederken de kullandım. Çünkü iş dünyası da, ekonomi de aslında birer sistem; ve kötü tasarlanmış her sistem gibi, liyakat yerine alışkanlıkla yönetildiğinde bir gün çökme noktasına gelir.

İşte bu karmaşanın, raporların ve gündemin ortasında beni tamamen “resetleyen” tek bir şey var: Garajda bekleyen GS motorum. Selesine oturup kontağı çevirdiğim an sadece yola çıkmıyorum; zihnimdeki tüm gereksiz log dosyalarını siliyor, kendime bir zihinsel geri yükleme yapıyorum.

Bu blog; bir sistem mühendisinin ve yöneticinin gözünden iş dünyasına, yönetim hatalarına ve nefes aldığım motor rotalarına dair analitik bir seyir defteri olacak. Sığ tartışmalardan uzak, sistem analizi tadında yorumlar; kurumsal hayattan süzülen gerçek tecrübeler ve tabii ki rüzgârın kokusu bu sayfalarda yer bulacak.

Hoş geldiniz.